Năm thứ tư của thời sinh viên, mình theo bạn yêu về bản quê. Bản ở huyện Lang Chánh, tên bản là Nậm " Cắn " hay gì đó mình không nhớ rõ nữa. Bản cách đường biên giới vài cây số thôi, từ trung tâm huyện tụi mình cuộc bộ về bản trên con đường đất cheo leo chỉ có dấu chân và thoảng hoặc mới có dấu xe máy. Bản nghèo rớt, không lưới điện, không nước máy. Vài nhà khá giả có điện nước chạy bằng cái mô tơ nước ngoài suối. Điện yếu đủ chạy cái bóng điện vàng hắt hiu. Một tháng ở bản mình mới hiểu mình đã sống sướng biết bao.
Nhà nào cũng trồng rất nhiều nương sắn. Sắn là lương thực chính quanh năm. Tối trước khi đi ngủ, lột vỏ sắn ngâm nước cho ra bớt nhựa, sáng tờ mờ 4h dậy vớt sắn ra, bào thành sợi, vắt bớt nước cho vào nồi đồ. Nhà nào khá lắm thì cho thêm ít gạo nếp độn vào. Đấy lương thực cho cả 2 bữa sáng trưa đấy.
Nhà bạn mình khá, nên cái chõ sắn vẫn có 5 phần gạo nếp. Bữa sang nhà hàng xóm, bé con mời mình ăn cái nắm xôi gọi cho nó sang chứ 1 gạo nếp cõng 10 sắn. Ăn muốn nghẹn cả lòng. Bé con thủ thỉ : xôi đồ toàn gạo nếp chắc ngon lắm chị nhỉ??
Hôm qua đi ăn cưới, hoa quả tráng miệng là đào mỏ quạ ( đang mùa mà). Thấy phục vụ mang ra cho mỗi người 1 dĩa xôi nếp nhỏ nấu nhã kèm quả đào. Mình hỏi em : ơ không mang cho chị dao gọt đào à? Lại mang dĩa xôi làm gì thế? Em cười nhếch nhếch môi và bảo : chị lăn đào vào dĩa xôi là sạch lông đào, ăn ngon giòn chị ạ. Mụ nhà quê mình đây tự nhiên thấy nghẹn nghẹn nhưng vẫn cố chấp hỏi : thế xôi kia lăn xong thì ăn sao được nữa, phí quá!! Em chẳng đáp lời tôi nữa.